Có một khía cạnh trong giao dịch mà đa phần các trader ít để ý đến, và thứ đó có thể chậm rãi, từ từ phá hủy tài khoản của bạn. Là một trader, chúng ta làm việc với chiếc máy vi tính điện tử. Những con số thể hiện tiền trong tài khoản của bạn cũng là những con số điện tử. Hệ quả là bạn mất đi thứ cảm nhận thật về những đồng tiền bạc xanh, không được sờ, cảm nhận hay là ngửi chúng.
Cạm bẫy tâm lý: Tiền vật chất và tiền điện tử khác nhau thế nào?
Bạn chỉ có thể cảm nhận khi đã rút tiền và cầm trên tay từ những lệnh thua hay lần thắng. Việc không có sự tác động qua lại giữa chúng ta và tiền thật ở dạng vật chất theo tôi là không tốt, và điều này gây cho ta nhiều bất lợi. Tôi đưa ra hai tình huống để bạn thấy rằng bạn sẽ thấy tức giận hơn ở tình huống nào nhé.
Buổi tối nọ, bạn đang đứng trước quầy ATM để rút 500 đô thì bất ngờ bị hai thằng cướp giật số tiền ấy và vút thẳng trên chiếc xe máy. Tình huống hai, cũng buổi tối nọ, bạn đang mặc quần đùi áo ba lỗ ngồi trên chiếc ghế đệm êm, bên cạnh là chai rượu với điếu xì gà. Rồi cũng khá bất ngờ, lệnh của bạn chạm Stop Loss và tài khoản mất đi 500 đô. Tôi chắc chắn rằng tình huống thứ nhất sẽ làm bạn điên tiết hơn rất nhiều.
Cùng mất một số tiền là 500 đô trong hai tình huống, nhưng tại sao phản ứng của chúng ta lại khác nhau? Ở trường hợp đầu tiên, số tiền ấy thật hơn, bạn đang cầm, cảm nhận, có thể cả ngửi chúng trên tay và liên hệ vật chất thật với chúng. Với trường hợp thứ hai, số tiền mất chỉ đơn giản là con số điện tử trên tài khoản của bạn bị trừ đi 500 điểm giá trị. Bạn không có những cảm nhận thiệt hại về vật chất rõ ràng về số tiền ấy.
Lý do thực sự khiến nhiều trader thua lỗ trên thị trường
Tôi hiểu và biết những gì bạn đang nghĩ lúc này: làm gì có chuyện bạn không cảm thấy gì khi mất tiền trên tài khoản? Vâng, trước đây tôi cũng từng nghĩ hệt như vậy. Sự thật về một trong những lý do chính khiến trader thua lỗ là việc bớt đi khía cạnh “thấy và cảm nhận”. Khi bạn thua một lệnh, điều ấy ít gây ảnh hưởng tâm lý đến bạn hơn là mất cũng từng ấy tiền khi bị cướp.
Ngược lại, khi bạn thắng một lệnh, số tiền này không làm bạn sung sướng bằng việc đang đi đường và nhặt được số tiền ấy, đúng không nào? Vậy phải làm sao để cảm nhận rõ ràng hơn về tác động của những lệnh thắng thua? Nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng thời gian đầu khi bước chân vào thị trường, tôi cũng phải vật lộn với quản lý vốn như hầu hết các trader khác.
Tôi đã nghĩ ra một mẹo nhỏ để khiến những lệnh thắng thua trở nên “thật” hơn và có tác động hơn. Tôi tìm mua một bộ Poker để lấy những con chip, những chip này sẽ thể hiện đúng bằng số đô trong tài khoản của tôi. Tiếp đó, tôi mua hai cái bát đẹp, một bát tôi ghi “Loss” và một bát tôi ghi “Profit”.
Bí quyết quản lý vốn bằng bộ chip Poker và hai chiếc bát
Sau mỗi một lệnh, tôi sẽ để số chip tương ứng với số tiền vào một trong hai bát: thắng thì vào Profit, thua thì vào Loss. Tôi đặt hai bát này trên bàn giao dịch ngay trước mặt để luôn luôn nhìn thấy chúng và có thể sờ mó nữa. Hiệu quả của việc này đối với tôi là rất rõ ràng và tốt. Tôi có những thứ thật hơn để cảm nhận về mỗi giao dịch của mình.
Tôi không còn chỉ thấy những con số điện tử nữa, tôi có cả đống chip Poker trước mặt rất thật. Khi bát Profit đầy lên, tôi hiểu rằng mình đang làm đúng, và nếu bát Loss đầy, tôi sẽ phải xem lại, kiểm điểm lại bản thân. Những điều này cho tôi một cảm giác rõ ràng hơn những con số điện tử vô hồn trên màn hình máy tính.
Trừ khi bạn là “thiên hạ vô địch” về sự kỷ luật, còn không chắc bạn vẫn đang gặp khó khăn lớn trong việc tuân thủ phương pháp giao dịch. Bạn khó khăn trong việc trở nên kiên nhẫn để rình những cơ hội thật sự tốt và rõ ràng trên thị trường. Một trong những lý do chính là bởi bạn chẳng có ai giám sát, đốc thúc bạn ngoài chính bản thân bạn.
Trading là cuộc chiến với chính mình: Ai sẽ giám sát bạn?
Đạo Phật có một câu mà tôi rất thích đó là: “Kẻ thù lớn nhất của đời người là chính mình”. Trading thực sự là một cuộc chiến với chính bản thân mỗi chúng ta. Khi bạn đi làm hàng ngày, bạn có nhiều sếp ở các tầng khác nhau giao việc và giám sát. Nếu bạn làm việc không hiệu quả, bạn sẽ bị sa thải.
Nhưng làm trader thì chẳng ai giám sát bạn cả. Nhiều khi bạn nghĩ nếu có một ông sếp như ở cơ quan thì bạn sẽ kỷ luật và làm tốt hơn. Nếu bạn nhảy vào thị trường khi chưa có tín hiệu rõ ràng, ông sếp sẽ “cốc đầu” và dọa đuổi việc bạn ngay. Quản lý vốn luôn là một trong những kỹ năng khó khăn nhất của trading.
Vậy nên bạn hãy cố gắng tạo ra thật nhiều thứ hiện diện thật, tác động thật và mạnh mẽ hơn đến bạn. Như tôi đã lấy ví dụ về chip Poker ở trên, bạn có thể sử dụng những thứ khác tùy ý. Chúng giúp bạn có những cảm nhận đầy đủ hơn với mỗi lệnh thắng thua, với mỗi khoản tiền mà bạn kiếm được hay mất đi.
Tạo áp lực từ gia đình để nâng cao trách nhiệm giao dịch
Việc thấy được khả năng quản lý vốn của mình một cách trực quan là rất quan trọng. Những chip Poker có thể giúp bạn có trách nhiệm hơn về giao dịch của mình. Việc bạn thắng thua ra sao, kiếm được tiền thế nào thường chỉ mình bạn biết. Việc để hai bát Profit và Loss cũng là cách bạn để người thân trong gia đình thấy được hiệu quả công việc của bạn.
Điều này khiến bạn tập trung hơn và có trách nhiệm hơn với từng giao dịch của mình. Bạn sẽ có thêm một chút áp lực và động lực để cẩn thận hơn với tài khoản của chính mình. Chắc chắn bạn không muốn người thân nhìn thấy một bát Loss đầy chip phải không? Những con chip như một người sếp “vô tri vô giác” nhắc nhở bạn đã làm tốt hay tồi tệ thế nào.
Điểm chính tôi muốn chia sẻ là việc kỷ luật quản lý vốn trở nên khó khăn bởi mọi thứ đều nằm trên màn hình máy tính. Không có cảm nhận vật chất nào khi bạn kiếm được hay mất tiền khiến tâm lý bị lơi lỏng. Tôi khuyên bạn nên thử dùng chip Poker hay những dạng tương tự để kết quả trở nên thật hơn, giúp bạn kỷ luật hơn.
